Pergi ke kandungan

Macedonia Utara

Sunting pautan
Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
Republik Macedonia Utara
Macedonia: Република Северна Македонија
Albania: Republika e Maqedonisë së Veriut
Lambang negara Macedonia Utara
Lambang negara
Lagu kebangsaan: Денес над Македонија (Macedonia)
Denes nad Makedonija
"Hari ini di Macedonia"[1]
Lokasi Macedonia Utara di Eropah
Lokasi Macedonia Utara di Eropah
Ibu negara
dan bandar terbesar}
Skopje
Bahasa rasmiBahasa Macedonia[2]
Bahasa lain dengan penggunaan rasmiBahasa Albania[2]
Kumpulan etnik
(2021)[3]
58.44% Macedonia
24.30% Albania
3.86% Turki
2.53% Rom
10.87% lain-lain atau tiada data pengisytiharan langsung
Agama
(2021)[3]
46.14% Kristian Ortodoks
32.17% Islam
13.21% Kristian (kategori banci)
8.48% lain-lain atau tiada data pengisytiharan langsung
PemerintahRepublik berparlimen kesatuan
• Presiden
Gordana Siljanovska-Davkova
Hristijan Mickoski
Afrim Gashi
Badan perundanganPerhimpunan
Kemerdekaan 
daripada Yugoslavia
8 September 1991
• Diterima masuk ke Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu
8 April 1993
• Perjanjian Prespa berkuat kuasa
12 Februari 2019
Keluasan
• Jumlah
25,436 km2 (9,821 bt2)
Populasi
• Perkiraan 2025
1819074
• Bancian penduduk tahun 2021
1836713
• Kepadatan
71.5/km2 (185.2/sq mi)
KDNK (PPP)2026
• Jumlah
Intl$57.3 bilion[4]
• Per kapita
Intl$31,750[5]
KDNK (nominal)2026
• Jumlah
US$21.61 bilion[5]
• Per kapita
US$11,970[5]
Gini (2020)negative increase 31.4[6]
sederhana
HDI (2023)▲ 0.815[7]
sangat tinggi (68)
Mata wangDenar Macedonia (MKD)
Zon waktuUTC+1 (CET)
• Musim panas (DST)
UTC+2 (CEST)
Kod panggilan+389
DPT internet.mk

Macedonia Utara (Macedonia: Северна Македонија, rumi: Severna Makedonija; Albania: Maqedonia e Veriut), secara rasminya Republik Macedonia Utara[8] (Macedonia: Република Северна Македонија, rumi: Republika Severna Makedonija; Albania: Republika e Maqedonisë së Veriut), ialah sebuah negara terkurung daratan di Eropah Tenggara. Negara ini terletak di Semenanjung Balkan dan bersempadan dengan Kosovo di barat laut, Serbia di utara, Bulgaria di timur, Yunani di selatan dan Albania di barat. Ibu negara dan bandar terbesarnya ialah Skopje.

Menurut anggaran rasmi pada 31 Disember 2025, Macedonia Utara mempunyai 1,819,074 penduduk.[9] Banci terkini, yang dijalankan pada 2021, merekodkan 1,836,713 penduduk bermastautin.[3] Penduduknya terdiri daripada beberapa kelompok etnik, dengan orang Macedonia sebagai kelompok terbesar dan orang Albania sebagai minoriti terbesar. Bahasa Macedonia ialah bahasa rasmi di seluruh negara; perlembagaan turut memberikan penggunaan rasmi kepada bahasa yang dituturkan oleh sekurang-kurangnya 20% penduduk dalam keadaan yang ditetapkan oleh undang-undang, dan bahasa Albania memenuhi ambang tersebut pada peringkat negara.[2][3] Bentuk muka buminya sebahagian besarnya bergunung-ganang dan disaliri oleh Sungai Vardar, manakala Tasik Ohrid, Tasik Prespa dan Tasik Dojran merupakan tasik semula jadi utamanya.

Negara Macedonia moden berkembang daripada republik Macedonia yang dibentuk dalam Yugoslavia semasa dan selepas Perang Dunia Kedua. Selepas pembubaran Yugoslavia, republik itu mengadakan referendum kemerdekaan pada 8 September 1991. Negara tersebut diterima sebagai anggota Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu pada 1993 di bawah rujukan sementara "Republik Macedonia Bekas Yugoslavia" kerana pertikaian dengan Yunani mengenai penggunaan nama "Macedonia".[10] Pertikaian itu diselesaikan melalui Perjanjian Prespa pada 2018 dan nama "Republik Macedonia Utara" berkuat kuasa pada 12 Februari 2019.[11]

Macedonia Utara ialah sebuah republik berparlimen. Negara ini menyertai Pertubuhan Perjanjian Atlantik Utara (NATO) pada 27 Mac 2020 dan telah menjadi negara calon Kesatuan Eropah sejak Disember 2005; persidangan antara kerajaan pertama dalam proses penyertaannya ke Kesatuan Eropah berlangsung pada 19 Julai 2022.[12][13] Ekonominya ialah ekonomi terbuka yang mempunyai hubungan perdagangan rapat dengan Kesatuan Eropah.

Penamaan

[sunting | sunting sumber]

Nama "Macedonia" berasal daripada nama sejarah dan geografi Makedonía (Yunani: Μακεδονία). Dalam penggunaan moden, nama itu merujuk kepada rantau Macedonia yang lebih luas, yang kini terbahagi antara beberapa negara Balkan. Penggunaan "Macedonia" sebagai nama geografi bagi rantau tersebut berkembang semula pada abad ke-19 ketika nasionalisme moden berkembang di Balkan.[14] Sempadan rantau geografi moden itu tidak sama dengan sempadan kerajaan Macedonia purba.

Selepas Perang Dunia Kedua, sebuah republik bernama Republik Rakyat Macedonia, yang kemudiannya dinamakan Republik Sosialis Macedonia, menjadi salah satu republik persekutuan Yugoslavia. Selepas memperoleh kemerdekaan pada 1991, negara tersebut menggunakan nama perlembagaan "Republik Macedonia".

Penggunaan nama "Macedonia" menimbulkan pertikaian dengan Yunani, yang mempunyai sebuah wilayah bernama Macedonia dan membantah implikasi sejarah serta wilayah yang dianggap mungkin timbul daripada nama negara berkenaan. Apabila negara itu diterima sebagai anggota PBB pada 8 April 1993, ia dirujuk sementara dalam organisasi tersebut sebagai "Republik Macedonia Bekas Yugoslavia" sementara penyelesaian mengenai perbezaan nama dicari.[10]

Perjanjian Prespa

[sunting | sunting sumber]
Majlis penandatanganan Perjanjian Prespa pada 17 Jun 2018
Majlis penandatanganan Perjanjian Prespa pada 17 Jun 2018.

Macedonia dan Yunani menandatangani Perjanjian Prespa pada 17 Jun 2018. Perjanjian itu memperuntukkan penggunaan nama "Republik Macedonia Utara" bagi negara tersebut dan bertujuan menyelesaikan pertikaian dua hala yang telah berlarutan sejak kemerdekaan Macedonia.[15]

Selepas pindaan perlembagaan dan penyempurnaan prosedur ratifikasi yang berkaitan, nama baharu berkuat kuasa pada 12 Februari 2019.[11] Sejak itu, "Macedonia Utara" digunakan sebagai nama pendek negara dan "Republik Macedonia Utara" sebagai nama rasminya.

Sejarah

[sunting | sunting sumber]

Zaman Uthmaniyah dan Yugoslavia

[sunting | sunting sumber]

Wilayah Macedonia Utara moden telah berada di bawah pelbagai pemerintahan sepanjang sejarah Balkan. Menjelang penghujung abad ke-14, sebahagian besar wilayah tersebut berada di bawah Empayar Uthmaniyah dan kekal dalam lingkungan empayar itu sehingga Perang Balkan pada awal abad ke-20.[16] Selepas pemerintahan Uthmaniyah berakhir, wilayah yang membentuk sebahagian besar negara moden memasuki lingkungan Serbia dan kemudiannya Kerajaan Yugoslavia.

Orang ramai menghadiri perhimpunan berkaitan ASNOM pada 2 Ogos 1944
Perhimpunan rakyat sempena ASNOM pada 2 Ogos 1944.

Semasa Perang Dunia Kedua, Yugoslavia diduduki dan wilayah Macedonia menjadi medan persaingan tentera serta politik. Pada 1944, Perhimpunan Antifasis bagi Pembebasan Kebangsaan Macedonia (ASNOM) menjadi asas pembentukan republik Macedonia dalam persekutuan Yugoslavia pascaperang. Republik itu kemudiannya dikenali sebagai Republik Rakyat Macedonia dan, mulai 1963, sebagai Republik Sosialis Macedonia, salah satu daripada enam republik Republik Persekutuan Sosialis Yugoslavia.[17]

Kemerdekaan dan konflik 2001

[sunting | sunting sumber]

Ketika Yugoslavia mula berpecah pada awal 1990-an, republik Macedonia mengadakan referendum kemerdekaan pada 8 September 1991. Proses pemisahannya berlaku tanpa peperangan besar seperti yang berlaku di beberapa republik Yugoslavia yang lain.[18] Negara baharu itu menyertai PBB pada 1993 di bawah rujukan sementara yang dipersetujui akibat pertikaian namanya dengan Yunani.[10]

Pada 2001, ketegangan antara pasukan keselamatan negara dengan pemberontak etnik Albania berkembang menjadi konflik bersenjata. Perjanjian Rangka Kerja Ohrid, yang ditandatangani pada 13 Ogos 2001, membantu menamatkan konflik tersebut dan membentuk asas pembaharuan yang memperluas penggunaan bahasa serta penyertaan politik masyarakat yang bukan majoriti.[19]

Perjanjian Prespa dan perkembangan selepas 2019

[sunting | sunting sumber]

Pertikaian nama dengan Yunani terus mempengaruhi hubungan luar negara selama lebih dua dekad. Penandatanganan Perjanjian Prespa pada 2018 membuka jalan kepada penukaran nama negara pada Februari 2019.[15][11]

Penyelesaian itu turut membuka jalan kepada penyertaan Macedonia Utara dalam NATO. Negara tersebut menjadi anggota ke-30 perikatan itu pada 27 Mac 2020.[12] Dalam proses integrasi Eropah, Macedonia Utara telah berstatus negara calon Kesatuan Eropah sejak Disember 2005. Selepas keputusan politik untuk membuka rundingan penyertaan dibuat pada 2020, persidangan antara kerajaan pertama diadakan pada Julai 2022.[13]

Geografi

[sunting | sunting sumber]
Pemandangan Tasik Ohrid dan pergunungan di Macedonia Utara
Tasik Ohrid merupakan salah satu tasik utama Macedonia Utara dan sebahagian daripada Tapak Warisan Dunia UNESCO.

Macedonia Utara terletak di bahagian tengah Semenanjung Balkan pada sekitar 41°50′U 22°00′T / 41.833°U 22.000°T / 41.833; 22.000. Keluasan rasmi yang disenaraikan oleh Pejabat Perangkaan Negara ialah 25,436 km².[20] Negara ini tidak mempunyai pantai. Sempadan daratnya dikongsi dengan Kosovo dan Serbia di utara, Bulgaria di timur, Yunani di selatan dan Albania di barat.

Bentuk muka bumi dan perairan

[sunting | sunting sumber]

Bentuk muka bumi Macedonia Utara sebahagian besarnya terdiri daripada pergunungan, lembah dan lembangan pedalaman. Sistem pergunungan di barat dan timur dipisahkan oleh lembah Sungai Vardar, sungai utama negara yang mengalir ke selatan menuju Laut Aegia. Puncak tertinggi negara ialah Gunung Korab, yang mencapai kira-kira 2,764 meter di sempadan dengan Albania.[21]

Tiga tasik semula jadi yang paling menonjol ialah Tasik Ohrid, Tasik Prespa dan Tasik Dojran. Tasik Ohrid dikongsi dengan Albania, Tasik Prespa dengan Albania dan Yunani, manakala Tasik Dojran dikongsi dengan Yunani. Kawasan Ohrid mempunyai kepentingan alam semula jadi dan kebudayaan antarabangsa. Bahagian tasiknya mula disenaraikan oleh UNESCO pada 1979, nilai kebudayaannya ditambah pada 1980, dan tapak tersebut diperluas merentasi sempadan Albania pada 2019.[22]

Iklim dan alam sekitar

[sunting | sunting sumber]

Kedudukan negara antara kawasan pedalaman Balkan dengan lembangan Mediterranean menghasilkan perbezaan iklim yang ketara mengikut ketinggian dan lokasi. Lembah yang lebih rendah, khususnya sepanjang Vardar, menerima pengaruh Mediterranean yang lebih kuat, manakala kawasan tinggi mempunyai musim sejuk yang lebih sejuk dan keadaan pergunungan.

Kepelbagaian ketinggian, tasik purba dan pertemuan beberapa zon biogeografi menyumbang kepada kepelbagaian habitat. Tasik Ohrid khususnya terkenal dengan sejarah geologi yang panjang serta jumlah spesies endemik yang tinggi.[22] Pemuliharaan tasik, hutan dan ekosistem pergunungan merupakan antara isu alam sekitar yang penting bagi negara.

Politik dan pemerintahan

[sunting | sunting sumber]
Istana Perhimpunan Macedonia Utara di Skopje
Istana Perhimpunan di Skopje, tempat bersidangnya Perhimpunan Republik Macedonia Utara.

Macedonia Utara ialah sebuah republik berparlimen dengan sistem pemerintahan yang berasaskan Perlembagaan. Kuasa perundangan dilaksanakan oleh Perhimpunan Republik Macedonia Utara, sebuah badan perundangan ekadewan yang mempunyai 120 anggota. Kerajaan diketuai oleh perdana menteri dan bertanggungjawab kepada Perhimpunan, manakala presiden ialah ketua negara dan turut menjalankan fungsi perlembagaan tertentu berkaitan pertahanan dan hubungan luar.

Sehingga Ogos 2026, presiden ialah Gordana Siljanovska-Davkova,[23] perdana menteri ialah Hristijan Mickoski,[24] dan Presiden Perhimpunan ialah Afrim Gashi.[25]

Institusi negara dan pilihan raya

[sunting | sunting sumber]

Presiden dipilih secara langsung untuk penggal lima tahun dan seseorang tidak boleh memegang jawatan tersebut lebih daripada dua penggal. Perdana menteri dipilih melalui proses pembentukan kerajaan yang bergantung pada sokongan majoriti dalam Perhimpunan.

Pilihan raya presiden dan parlimen berlangsung pada 2024. Gordana Siljanovska-Davkova memenangi pusingan kedua pilihan raya presiden, sekali gus menjadi wanita pertama yang dipilih sebagai presiden negara tersebut. Dalam pilihan raya parlimen pada 8 Mei, gabungan pimpinan VMRO-DPMNE muncul sebagai kelompok terbesar dengan 58 kerusi.[26]

Keputusan pilihan raya Perhimpunan, 8 Mei 2024[26]
Senarai atau gabungan Undi Bahagian undi (%) Kerusi
Your Macedonia (pimpinan VMRO-DPMNE) 436,407 43.36 58
For a European Future (pimpinan SDSM) 154,447 15.35 18
European Front 137,690 13.68 18
VLEN 106,937 10.63 14
Levica 68,637 6.82 6
ZNAM 56,232 5.59 6

Kerajaan tempatan

[sunting | sunting sumber]
Peta perbandaran bandar dan luar bandar di Macedonia Utara
Perbandaran di Macedonia Utara

Kerajaan tempatan disusun berasaskan 80 perbandaran. Sepuluh daripadanya membentuk kawasan Skopje. Bagi tujuan statistik dan perancangan wilayah, negara turut dibahagikan kepada lapan wilayah statistik, tetapi wilayah tersebut bukan tingkat kerajaan tempatan yang setara dengan perbandaran.[27]

Desentralisasi menjadi salah satu unsur penting pembaharuan selepas Perjanjian Rangka Kerja Ohrid. Perbandaran mempunyai tanggungjawab dalam beberapa bidang perkhidmatan awam tempatan, sementara pembahagian kuasa antara kerajaan pusat dengan pihak berkuasa tempatan ditetapkan melalui perlembagaan dan undang-undang.

Hubungan luar

[sunting | sunting sumber]
Bendera Macedonia Utara dinaikkan di ibu pejabat SHAPE pada 30 Mac 2020
Bendera Macedonia Utara dinaikkan di SHAPE pada 30 Mac 2020 selepas negara itu menjadi anggota NATO.

Dasar luar Macedonia Utara sejak kemerdekaan banyak tertumpu pada integrasi dengan institusi Eropah dan Euro-Atlantik. Negara ini menjadi anggota NATO pada Mac 2020.[12]

Macedonia Utara memohon keanggotaan Kesatuan Eropah pada 22 Mac 2004 dan menerima status negara calon pada Disember 2005. Keputusan politik untuk membuka rundingan penyertaan dibuat pada Mac 2020, manakala persidangan antara kerajaan pertama berlangsung pada 19 Julai 2022.[13] Proses penyaringan perundangan Kesatuan Eropah diselesaikan pada Disember 2023.[28]

Ekonomi

[sunting | sunting sumber]
Buah anggur Vranec yang ditanam berhampiran Prilep
Anggur Vranec yang ditanam berhampiran Prilep.

Ekonomi Macedonia Utara berubah daripada sistem ekonomi sosialis Yugoslavia kepada ekonomi pasaran selepas kemerdekaan pada 1991. Negara ini mempunyai ekonomi terbuka yang agak kecil dan sangat bergantung pada perdagangan luar, pelaburan serta keadaan ekonomi negara-negara Eropah yang menjadi rakan dagang utamanya.

Sektor perkhidmatan menyumbang bahagian besar kegiatan ekonomi, sementara pembuatan, perdagangan, pembinaan, pertanian dan pengangkutan turut memainkan peranan penting. Pembangunan sektor pembuatan berorientasikan eksport dan kemasukan pelaburan asing telah meningkatkan hubungan negara dengan rantaian bekalan Eropah. Kesatuan Eropah merupakan rakan perdagangan barangan yang terbesar; pada 2024, EU merangkumi 61.4% daripada jumlah perdagangan barangan Macedonia Utara, termasuk 76.9% daripada eksport dan 50.5% daripada importnya.[29]

Menurut unjuran World Economic Outlook Tabung Kewangan Antarabangsa pada April 2026, KDNK nominal negara bagi 2026 dianggarkan sekitar AS$21.61 bilion dan KDNK nominal per kapita sekitar AS$11,970.[5] Berdasarkan pariti kuasa beli, KDNK bagi tahun yang sama dianggarkan sekitar 57.3 bilion dolar antarabangsa.[4]

Mata wang negara ialah denar Macedonia (MKD), yang dikeluarkan dan dasar monetarinya dikendalikan oleh Bank Negara Republik Macedonia Utara. Ketidaksamaan pendapatan yang diukur melalui pekali Gini ialah 31.4 pada 2020, meningkat daripada 30.7 pada 2019 dalam siri statistik EU-SILC yang sama.[6] HDI Macedonia Utara bagi 2023 ialah 0.815, meletakkannya pada tangga ke-68 dalam jadual UNDP; nilainya meningkat daripada 0.811 pada 2022.[7]

Penduduk

[sunting | sunting sumber]

Menurut anggaran Pejabat Perangkaan Negara, Macedonia Utara mempunyai 1,819,074 penduduk pada 31 Disember 2025.[9] Angka ini lebih rendah daripada jumlah penduduk yang direkodkan dalam Banci 2021 dan mencerminkan penyusutan serta penuaan penduduk yang berterusan.

Banci penduduk terkini dijalankan pada 2021 dan merekodkan 1,836,713 penduduk bermastautin.[3] Daripada jumlah tersebut, data bagi 132,260 orang, bersamaan 7.20% daripada penduduk bermastautin, diperoleh daripada sumber pentadbiran. Oleh sebab maklumat etnik, bahasa ibunda dan agama bagi kumpulan ini tidak diperoleh melalui pengisytiharan langsung, Pejabat Perangkaan Negara menyenaraikannya secara berasingan dalam jadual banci.[3]

Etnik

[sunting | sunting sumber]

Orang Macedonia merupakan kelompok etnik terbesar dalam Banci 2021, diikuti oleh orang Albania. Masyarakat Turki, Rom, Serb, Bosniak dan Vlach atau Aromanian turut membentuk sebahagian daripada komposisi penduduk negara.[3]

Komposisi etnik penduduk bermastautin menurut Banci 2021[3]
Etnik Bilangan Bahagian penduduk (%)
Macedonia 1,073,299 58.44
Albania 446,245 24.30
Turki 70,961 3.86
Rom 46,433 2.53
Serb 23,847 1.30
Bosniak 16,042 0.87
Vlach 8,714 0.47
Lain-lain, tidak dinyatakan atau tidak diketahui 18,912 1.03
Data daripada sumber pentadbiran 132,260 7.20
Jumlah 1,836,713 100.00

Kategori "lain-lain, tidak dinyatakan atau tidak diketahui" menggabungkan kelompok etnik lain yang bilangannya lebih kecil serta jawapan yang tidak dinyatakan atau tidak diketahui. Kategori sumber pentadbiran dikekalkan secara berasingan kerana maklumat etnik bagi penduduk berkenaan tidak diperoleh melalui pengisytiharan langsung dalam banci.[3]

Bahasa

[sunting | sunting sumber]

Bahasa Macedonia, yang ditulis menggunakan abjad Cyril, ialah bahasa rasmi di seluruh wilayah negara dan dalam hubungan antarabangsa. Perlembagaan menetapkan bahawa bahasa lain yang dituturkan oleh sekurang-kurangnya 20% penduduk juga mempunyai kedudukan rasmi mengikut ruang lingkup yang ditentukan oleh perlembagaan dan undang-undang.[2] Dalam Banci 2021, 24.34% penduduk menyatakan bahasa Albania sebagai bahasa ibunda, menjadikannya satu-satunya bahasa selain bahasa Macedonia yang melepasi ambang 20% pada peringkat negara.[3]

Bahasa ibunda penduduk bermastautin menurut Banci 2021[3]
Bahasa ibunda Bilangan Bahagian penduduk (%)
Macedonia 1,127,394 61.38
Albania 447,001 24.34
Turki 62,723 3.41
Romani 31,721 1.73
Bosnia 15,615 0.85
Serbia 11,252 0.61
Vlach 3,151 0.17
Bahasa lain atau tidak diketahui 5,596 0.30
Data daripada sumber pentadbiran 132,260 7.20
Jumlah 1,836,713 100.00

Jumlah peratusan yang dipaparkan mungkin berbeza sebanyak 0.01 mata peratusan daripada 100 akibat pembundaran angka rasmi.[3]

Agama

[sunting | sunting sumber]

Kristian Ortodoks dan Islam merupakan dua pegangan agama terbesar menurut Banci 2021. Sebahagian besar penganut Kristian Ortodoks mempunyai hubungan dengan Gereja Ortodoks Macedonia - Keuskupan Agung Ohrid, manakala komuniti Islam terdiri daripada beberapa kelompok etnik, termasuk orang Albania, Turki, Rom dan sebahagian orang Macedonia.

Pegangan agama penduduk bermastautin menurut Banci 2021[3]
Pegangan agama Bilangan Bahagian penduduk (%)
Kristian Ortodoks 847,390 46.14
Islam 590,878 32.17
Kristian (kategori banci) 242,579 13.21
Katolik 6,746 0.37
Lain-lain, tidak beragama, tidak dinyatakan atau tidak diketahui 16,860 0.92
Data daripada sumber pentadbiran 132,260 7.20
Jumlah 1,836,713 100.00

"Kristian" ialah kategori berasingan yang digunakan dalam penerbitan rasmi Banci 2021, selain kategori Ortodoks dan Katolik. Kategori "lain-lain, tidak beragama, tidak dinyatakan atau tidak diketahui" merangkumi denominasi agama lain, penduduk yang menyatakan diri tidak beragama serta jawapan yang tidak dinyatakan atau tidak diketahui.[3] Jumlah peratusan yang dipaparkan mungkin berbeza sebanyak 0.01 mata peratusan daripada 100 akibat pembundaran.

Pendidikan

[sunting | sunting sumber]
Bangunan Universiti Saints Cyril dan Methodius di Skopje
Universiti Saints Cyril dan Methodius di Skopje.

Sistem pendidikan Macedonia Utara merangkumi pendidikan rendah, menengah, vokasional dan tinggi. Bahasa pengantar berbeza mengikut institusi dan komuniti, selaras dengan kerangka undang-undang negara mengenai bahasa dan hak pendidikan.

Institusi pendidikan tinggi yang tertua dan terbesar termasuk Universiti Saints Cyril dan Methodius di Skopje, yang ditubuhkan pada 1949 sebagai universiti negeri pertama negara.[30] Institusi pendidikan tinggi lain terdapat di beberapa bandar termasuk Bitola, Tetovo dan Štip.

Kebudayaan

[sunting | sunting sumber]
Jambatan Batu merentasi Sungai Vardar di Skopje
Jambatan Batu merentasi Sungai Vardar di pusat Skopje.

Kebudayaan Macedonia Utara mencerminkan kedudukan negara di persimpangan beberapa tradisi sejarah Balkan. Bahasa, muzik, seni bina, masakan dan adatnya dipengaruhi oleh warisan Slavia Selatan, Byzantine, Uthmaniyah, Albania dan tradisi tempatan lain. Kepelbagaian etnik dan agama negara turut tercermin dalam kegiatan kebudayaan serta perayaan masyarakat.

Ohrid merupakan salah satu pusat warisan yang paling penting. Bandar lama, gereja, biara dan persekitaran Tasik Ohrid termasuk dalam Tapak Warisan Dunia campuran UNESCO, yang menggabungkan nilai alam semula jadi dengan warisan kebudayaan.[22] Skopje pula mengandungi lapisan seni bina daripada zaman Uthmaniyah, pembangunan Yugoslavia dan zaman moden; Jambatan Batu menjadi salah satu mercu tanda bersejarah pusat bandar.

Lagu kebangsaan Macedonia Utara ialah Denes nad Makedonija ("Денес над Македонија"; "Hari ini di Macedonia"), dengan lirik oleh Vlado Maleski. Lagu tersebut berasal daripada zaman perjuangan antifasis semasa Perang Dunia Kedua dan kemudiannya menjadi lagu kebangsaan republik Macedonia.[1]

Tradisi kebudayaan negara juga merangkumi muzik rakyat, tarian, seni tekstil, kraftangan dan kesusasteraan dalam bahasa Macedonia serta bahasa komuniti lain. Institusi kebudayaan dan perayaan di Skopje, Ohrid, Bitola serta bandar lain memainkan peranan dalam pemeliharaan dan perkembangan seni kontemporari serta warisan tradisional.

Pengangkutan

[sunting | sunting sumber]
Bangunan terminal Lapangan Terbang Antarabangsa Skopje
Lapangan Terbang Antarabangsa Skopje.

Kedudukan Macedonia Utara di tengah Semenanjung Balkan menjadikannya laluan darat penting antara Eropah Tengah dan kawasan Aegia serta antara Adriatik dan Balkan timur. Dua paksi pengangkutan serantau utama ialah Koridor VIII, yang berorientasikan timur-barat, dan Koridor X, yang berorientasikan utara-selatan.

Menurut Perusahaan Awam bagi Jalan Negeri, rangkaian jalan negara dan tempatan berjumlah kira-kira 14,182 km. Koridor X membentuk paksi jalan utama melalui negara dari sempadan Serbia menuju Yunani, manakala Koridor VIII menghubungkan arah Albania dengan Bulgaria melalui Macedonia Utara.[31]

Pengangkutan udara antarabangsa tertumpu pada dua lapangan terbang utama, iaitu Lapangan Terbang Antarabangsa Skopje dan Lapangan Terbang St. Paul the Apostle Ohrid.[32] Skopje juga merupakan pusat utama rangkaian pengangkutan darat negara.

Lihat juga

[sunting | sunting sumber]

Rujukan

[sunting | sunting sumber]
  1. 1 2 "President Siljanovska Davkova addresses the Gala Academy on the occasion of 11 October - National Uprising Day" (dalam bahasa Inggeris). President of the Republic of North Macedonia. 11 Oktober 2024. Dicapai pada 9 Ogos 2026.
  2. 1 2 3 4 "The Constitution of the Republic of North Macedonia" (dalam bahasa Inggeris). Assembly of the Republic of North Macedonia. Dicapai pada 9 Ogos 2026.
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 "Census of Population, Households and Dwellings in the Republic of North Macedonia, 2021" (PDF) (dalam bahasa Inggeris). State Statistical Office of the Republic of North Macedonia. 2022. Dicapai pada 9 Ogos 2026.
  4. 1 2 "North Macedonia: Trade and Investment Factsheet" (PDF) (dalam bahasa Inggeris). UK Department for Business and Trade. 31 Julai 2026. Dicapai pada 9 Ogos 2026.
  5. 1 2 3 4 "North Macedonia". IMF DataMapper: World Economic Outlook, April 2026 (dalam bahasa Inggeris). International Monetary Fund. Dicapai pada 9 Ogos 2026.
  6. 1 2 "Laeken poverty indicators in 2020 - final data" (dalam bahasa Inggeris). State Statistical Office of the Republic of North Macedonia. 6 Mei 2022. Dicapai pada 9 Ogos 2026.
  7. 1 2 "Human Development Index trends, 1990-2023" (PDF). Human Development Report 2025 (dalam bahasa Inggeris). United Nations Development Programme. 2025. Dicapai pada 9 Ogos 2026.
  8. ↑ "Guidelines for Determination of Geographical Names Malaysia" (PDF) (dalam bahasa Inggeris) (ed. 3). Jabatan Ukur dan Pemetaan Malaysia. 2025. Dicapai pada 9 Ogos 2026.
  9. 1 2 "North Macedonia in Figures, 2026" (PDF) (dalam bahasa Inggeris). State Statistical Office of the Republic of North Macedonia. 2026. Dicapai pada 9 Ogos 2026.
  10. 1 2 3 "Admission of the State whose application is contained in document A/47/876-S/25147 to membership in the United Nations" (dalam bahasa Inggeris). United Nations General Assembly. 8 April 1993. Dicapai pada 9 Ogos 2026.
  11. 1 2 3 "Announcement of the Government of the Republic of North Macedonia for entry into force of the Final Agreement, Constitutional Amendments and Constitutional Law for Implementation of Amendments" (dalam bahasa Inggeris). Government of the Republic of North Macedonia. 12 Februari 2019. Dicapai pada 9 Ogos 2026.
  12. 1 2 3 "North Macedonia joins NATO as 30th Ally" (dalam bahasa Inggeris). NATO. 27 Mac 2020. Dicapai pada 9 Ogos 2026.
  13. 1 2 3 "North Macedonia" (dalam bahasa Inggeris). Council of the European Union. Dicapai pada 9 Ogos 2026.
  14. ↑ Bechev, Dimitar (2009). Historical Dictionary of the Republic of Macedonia (dalam bahasa Inggeris). Scarecrow Press. m/s. vii. ISBN 9780810862951.
  15. 1 2 Kitsantonis, Niki (17 Jun 2018). "Macedonia and Greece Sign Historic Deal on Name Change". The New York Times (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 9 Ogos 2026.
  16. ↑ "North Macedonia". Max Planck Encyclopedia of Public International Law (dalam bahasa Inggeris). Oxford University Press. April 2019. Dicapai pada 9 Ogos 2026.
  17. ↑ "Background Note: Macedonia" (dalam bahasa Inggeris). U.S. Department of State. 2011. Dicapai pada 9 Ogos 2026.
  18. ↑ "North Macedonia" (dalam bahasa Inggeris). Office of the Historian, U.S. Department of State. Dicapai pada 9 Ogos 2026.
  19. ↑ "Ohrid Framework Agreement" (dalam bahasa Inggeris). Organization for Security and Co-operation in Europe. 13 Ogos 2001. Dicapai pada 9 Ogos 2026.
  20. ↑ "Key indicators" (dalam bahasa Inggeris). State Statistical Office of the Republic of North Macedonia. Dicapai pada 9 Ogos 2026.
  21. ↑ "North Macedonia in Figures, 2023" (PDF) (dalam bahasa Inggeris). State Statistical Office of the Republic of North Macedonia. 2023. Dicapai pada 9 Ogos 2026.
  22. 1 2 3 "Natural and Cultural Heritage of the Ohrid region" (dalam bahasa Inggeris). UNESCO World Heritage Centre. Dicapai pada 9 Ogos 2026.
  23. ↑ "President of the Republic of North Macedonia" (dalam bahasa Inggeris). Office of the President of the Republic of North Macedonia. Dicapai pada 9 Ogos 2026.
  24. ↑ "President of the Government of the Republic of North Macedonia" (dalam bahasa Inggeris). Government of the Republic of North Macedonia. Dicapai pada 9 Ogos 2026.
  25. ↑ "Assembly of the Republic of North Macedonia" (dalam bahasa Inggeris). Assembly of the Republic of North Macedonia. Dicapai pada 9 Ogos 2026.
  26. 1 2 "Observation of the presidential and parliamentary elections in North Macedonia (24 April and 8 May 2024)" (dalam bahasa Inggeris). Parliamentary Assembly of the Council of Europe. 2024. Dicapai pada 9 Ogos 2026.
  27. ↑ "Nomenclature of Territorial Units for Statistics" (dalam bahasa Inggeris). State Statistical Office of the Republic of North Macedonia. Dicapai pada 9 Ogos 2026.
  28. ↑ "North Macedonia" (dalam bahasa Inggeris). European Commission. Dicapai pada 9 Ogos 2026.
  29. ↑ "North Macedonia 2025 Report" (PDF) (dalam bahasa Inggeris). European Commission. 4 November 2025. Dicapai pada 9 Ogos 2026.
  30. ↑ "Historical Facts" (dalam bahasa Inggeris). Ss. Cyril and Methodius University in Skopje. Dicapai pada 9 Ogos 2026.
  31. ↑ "Road network" (dalam bahasa Inggeris). Public Enterprise for State Roads, Republic of North Macedonia. Dicapai pada 9 Ogos 2026.
  32. ↑ "Airports in Republic of North Macedonia" (dalam bahasa Inggeris). Civil Aviation Agency of the Republic of North Macedonia. Dicapai pada 9 Ogos 2026.

Pautan luar

[sunting | sunting sumber]
Diambil daripada "https://ms.wikipedia.org/w/index.php?title=Macedonia_Utara&oldid=6927811"