Od informacji do wiedzy. Młodzi autorzy wiedzy publicznej
Młodzi ludzie codziennie podejmują decyzje na podstawie tego, co przeczytają w sieci — ale rzadko mają okazję nauczyć się, jak powstaje rzetelna wiedza i jak odpowiedzialnie ją współtworzyć. W projekcie Od informacji do wiedzy. Młodzi autorzy wiedzy publicznej. zakładamy 20 klubów edukacyjnych w całej Polsce, w których 200 nastolatków uczy się oceniać źródła, rozpoznawać dezinformację i samodzielnie tworzyć treści oparte na faktach.
Projekt dofinansowany ze środków Ministra Edukacji Narodowej w ramach programu „Kompas Młodego Obywatela” (moduł „Obywatel i Media”).
O co chodzi w projekcie
Młodzież funkcjonuje dziś w środowisku nadmiaru informacji, w którym trudno odróżnić treści rzetelne od nierzetelnych. Szkoła rzadko daje uczniom praktyczne doświadczenie tego, jak powstaje wiarygodna wiedza i jaką odpowiedzialność niesie jej współtworzenie.
Od informacji do wiedzy. Młodzi autorzy wiedzy publicznej odwraca tę sytuację. Zamiast biernego odbioru informacji proponujemy młodym ludziom rolę współtwórców — pracując nad tematami lokalnymi i społecznymi, uczestnicy analizują źródła i przygotowują rzetelne treści o charakterze publicznym, w tym hasła encyklopedyczne. To podejście, które Wikipedia rozwija od ponad 20 lat: każda informacja musi mieć wiarygodne źródło, a treść — być neutralna i weryfikowalna.
Dla kogo
Uczniowie i uczennice w wieku 13–19 lat — ze szkół ponadpodstawowych i starszych klas szkół podstawowych, zwłaszcza zainteresowani tematyką społeczną, medialną, lokalną i obywatelską. Znajomość Wikipedii nie jest potrzebna.
Szkoły i biblioteki — które chcą u siebie założyć klub edukacyjny i dać młodzieży regularną przestrzeń do pracy z informacją.
Nauczyciele i bibliotekarze — którzy jako opiekunowie klubów wzmocnią własne kompetencje w zakresie edukacji medialnej i krytycznego myślenia.
Edukatorzy i mentorzy — osoby gotowe poprowadzić kluby lub wesprzeć je merytoryczną wiedzą o Wikipedii i pracy ze źródłami.
Jak działa klub edukacyjny
Sercem projektu jest 20 klubów działających lokalnie w szkołach i bibliotekach. Każdy klub to cykl 10 spotkań warsztatowych (po 90 minut), prowadzonych od września do grudnia 2026 roku przez przeszkolonego edukatora, przy wsparciu mentora znającego zasady Wikipedii.
Praca klubu prowadzi młodzież przez kolejne etapy:
- Informacja a wiedza — czym różni się fakt od opinii i interpretacji.
- Ocena źródeł — jak rozpoznać wiarygodność źródła, jego kontekst i ograniczenia.
- Analiza sprzecznych informacji — jak pracować z rozbieżnymi danymi i różnymi perspektywami.
- Neutralność i odpowiedzialność za słowo — jak formułować treści bezstronnie i w oparciu o źródła.
- Praca projektowa — uczestnicy wybierają temat związany z lokalnym kontekstem (historia miejsca, ważne postacie, zjawiska społeczne), analizują materiały i tworzą treści publiczne.
- Publikacja i prezentacja — efekty pracy są pokazywane i udostępniane szerzej.
Rolą edukatora nie jest podawanie gotowych odpowiedzi, lecz tworzenie warunków do samodzielnego myślenia, zadawania pytań i porównywania źródeł.
Czego nauczą się uczestnicy
- Rozpoznawania wiarygodnych źródeł i oceny ich ograniczeń
- Odróżniania faktów od opinii, interpretacji i manipulacji
- Pracy ze sprzecznymi informacjami i różnymi perspektywami
- Formułowania treści w sposób neutralny i odpowiedzialny
- Praktycznego współtworzenia rzetelnej wiedzy dostępnej publicznie
Skąd wiemy że to działa
Od informacji do wiedzy. Młodzi autorzy wiedzy publicznej wyrasta z naszego programu Wikiteka — ogólnopolskiej inicjatywy edukacyjnej dla szkół i bibliotek, w której w czterech dotychczasowych edycjach przeszkoliliśmy 60 grup uczniów z całej Polski wraz z nauczycielami. Pokazał on skuteczność uczenia przez działanie i współtworzenie wiedzy.
W realizacji projektów edukacyjnych współpracowaliśmy m.in. z ośrodkami doskonalenia nauczycieli, bibliotekami wojewódzkimi w Katowicach, Wrocławiu i Częstochowie, uniwersytetami w Poznaniu i Katowicach.
Bezpieczna przestrzeń dla uczestników
Wszystkie działania w projekcie prowadzimy zgodnie z Zasadami bezpiecznej przestrzeni Wikimedia Polska. Zależy nam, by każda osoba – zwłaszcza młodzież – mogła zadawać pytania, wyrażać opinie i współpracować bez obawy przed ośmieszeniem czy presją.
Dołącz do projektu
Jesteś nauczycielem, bibliotekarzem lub edukatorem? Pracujesz w szkole lub w biblliotece? Możesz poprowadzić klub edukacyjny w swojej instytucji. Nie musisz znać Wikipedii od kuchni: przygotujemy Cię podczas szkolenia i przekażemy gotowe scenariusze, karty pracy i materiały.
Znasz Wikipedię i jej zasady? Zostań mentorem klubu i wesprzyj młodzież w pracy ze źródłami.
Reprezentujesz szkołę lub bibliotekę? Napisz do nas, pomożemy założyć klub w Twojej placówce.
Materiały
Wkrótce udostępnimy tutaj zestaw 10 scenariuszy zajęć dla edukatorów i edukatorek prowadzących kluby. Materiały przeprowadzą krok po kroku przez cały proces pracy z młodzieżą — od rozmowy o różnicy między informacją a wiedzą, po tworzenie treści opartych na źródłach. Pojawią się po zakończeniu prac redakcyjnych.
Kontakt
Koordynacja projektu:
- Wioletta Matusiak — wioletta.matusiak@wikimedia.pl koordynatorka projektu
- Jolanta Drzewakowska — jolanta.drzewakowska@wikimedia.pl – komunikacja, promocja, logotypy
Wesprzyj edukację medialną w Polsce
Od informacji do wiedzy. Młodzi autorzy wiedzy publicznej to część naszej szerszej pracy nad tym, by więcej osób w Polsce potrafiło świadomie korzystać z wiedzy i odróżniać rzetelne informacje od dezinformacji. Twoje wsparcie pomaga nam prowadzić kolejne programy edukacyjne, tworzyć darmowe materiały dla szkół i docierać z warsztatami do nowych miejscowości.
Zobacz też
- Program Wikiteka — edukacja medialna dla szkół i bibliotek
- Pozostałe projekty