Uran

	Vos an lenga piemontèisa
	Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì.

Uran (an grech antich: Oὐρανός, Ouranós) a l'era 'l dé primodial dël cel ant la mitologìa greca. A l'era fieul e consòrt ëd Gea (la Tèra), e pare dij Titan, dij Ciclòp e dj'Ecatonchir.

Second la Teogonìa d'Esìod (sécol ch'a fa VIII aGC), Uran a l'era nassù da Gea da sol, për coatela. Ansema a Gea a l'ha generà la prima generassion ëd divinità. Për ël rapòrt 'd vërgogna anvers ij sò fieuj mostruos (Ecatonchir), a-j tnisìa 'mprisonà ant ël Tàrtar. Gea, anrabià, a l'ha ciamà ai sò fieuj ëd castré Uran. Mach ël pì giovo, Cròno, a l'ha acetà: a l'ha evirà sò pare e a l'ha campà ij sò testìcoj ant ël mar. Dal sangh ch'a l'é spatarasse a son nassù j'Erij e le Furie; da lë sperma ch'a l'é mës-ciasse con la s-ciuma ëd mar a l'é nassùa Afrodite.

Dòp la castrassion, Uran a l'é artirasse dal podèj e a l'ha lassà 'l regn ai Titan, ma chiel a l'é restà sempe na presensa ativa ant l'univers. Ant l'art antica, Uran a l'é rafigurà 'me 'n vej ch'a ten ël cel an sle spale.

Ij Roman a l'han identificà Uran con Ciel (Caelus). Ant la astronomìa, a pòrta sò nòm ël pianeta Uran e l'element chìmich urani.

Anliure

Uran (pianeta)