Idaho

Negeri Idaho
Bendera Idaho Mohor Nama samaran: The Gem State ("Negeri Permata") Cogan kata: Esto perpetua ("Semoga kekal selama-lamanya") Peta Amerika Syarikat dengan nama Idaho ditonjolkan
Bahasa rasmi	Bahasa Inggeris
Demonim	Idahoan
Ibu negeri	Boise
Bandar raya terbesar	Boise
Kawasan metro terbesar	kawasan metropolitan Boise
Keluasan	Kedudukan ke-14
- Jumlah	83,568 batu persegi (216,441 km²)
- Lebar	305 batu (491 km)
- Panjang	479 batu (771 km)
- % air	1.1
- Latitud	42° U hingga 49° U
- Longitud	111°03′ B hingga 117°15′ B
Penduduk	Kedudukan ke-37
- Jumlah	2,029,733 (anggaran 2025)
- Kepadatan	24.6/batu persegi  9.5/km² (ke-45)
- Pendapatan median	AS$81,166 (2024) (ke-22)
Ketinggian
- Titik tertinggi	Borah Peak 12,662 ft  (3,859 m)
- Purata	5,000 ft  (1,524 m)
- Titik terendah	Sungai Snake di Daerah Nez Perce 710 ft  (216 m)
Kemasukan ke dalam Kesatuan	3 Julai 1890 (ke-43)
Gabenor	Brad Little (Republikan)
Leftenan Gabenor	Scott Bedke (Republikan)
Senator A.S.	Mike Crapo (Republikan) Jim Risch (Republikan)
Delegasi Dewan A.S.	Russ Fulcher (Republikan) Mike Simpson (Republikan) (Senarai)
Zon waktu
- bahagian utara negeri	Pasifik: UTC−8/−7
- sebahagian besar negeri	Pergunungan: UTC−7/−6
Singkatan	ID US-ID
Tapak web	idaho.gov
Nota kaki: Data penduduk ialah anggaran U.S. Census Bureau bagi 1 Julai 2025; angka Banci 2020 ialah 1,839,106.

Idaho ialah sebuah negeri yang dikelilingi daratan di barat Amerika Syarikat, merangkumi bahagian Barat Laut Pasifik dan kawasan pergunungan pedalaman negara itu. Idaho bersempadan dengan wilayah British Columbia, Kanada di utara, Montana dan Wyoming di timur, Utah dan Nevada di selatan serta Oregon dan Washington di barat. Boise ialah ibu negeri, bandar raya terbesar dan pusat kawasan metropolitan terbesar Idaho. Bentuk negeri yang memanjang ke utara merangkumi kawasan pergunungan yang luas, lembah sungai, hutan serta Dataran Sungai Snake yang menjadi tumpuan utama penduduk dan pertanian.

Pemandangan pusat bandar Boise, ibu negeri dan bandar raya terbesar Idaho.

Wilayah Idaho dibentuk oleh kerajaan persekutuan pada 4 Mac 1863 dan pada asalnya jauh lebih luas daripada negeri sekarang. Selepas pembentukan Wilayah Montana pada 1864 dan Wilayah Wyoming pada 1868, Idaho memperoleh sempadan yang pada asasnya kekal sehingga kini. Idaho diterima masuk ke Kesatuan pada 3 Julai 1890 sebagai negeri ke-43. Sejarah negeri ini didahului oleh ribuan tahun kehidupan masyarakat peribumi, termasuk Nimiipuu atau Nez Perce, Coeur d'Alene, Kootenai, Shoshone dan Paiute, manakala hubungan mereka dengan Amerika Syarikat kemudiannya dibentuk oleh perjanjian, kehilangan tanah dan konflik pada abad ke-19.

Banci Amerika Syarikat 2020 merekodkan 1,839,106 penduduk di Idaho. U.S. Census Bureau menganggarkan jumlah itu meningkat kepada 2,029,733 pada 1 Julai 2025, kira-kira 10.4% lebih tinggi daripada asas anggaran Banci 2020. Pertumbuhan penduduk sejak akhir abad ke-20 banyak tertumpu di Treasure Valley di sekitar Boise, Meridian, Nampa dan Caldwell. Ekonomi Idaho merangkumi pertanian dan pemprosesan makanan, perkilangan, teknologi semikonduktor, tenaga, perhutanan, perlombongan, pelancongan dan perkhidmatan. Kentang sering dikaitkan dengan imej popular Idaho, tetapi sektor pertaniannya turut menghasilkan susu, gandum, barli, bit gula dan pelbagai hasil lain.

Idaho dikenali sebagai The Gem State, merujuk kepada kekayaan mineralnya. Moto negeri ialah Esto perpetua, manakala lagu negeri rasminya ialah "Here We Have Idaho". Landskap pergunungan, sungai, tasik dan tanah awam yang luas juga menjadikan kegiatan luar seperti mendaki, memancing, berski dan berakit penting dalam kebudayaan dan industri pelancongannya.

Etimologi

Asal nama Idaho telah menimbulkan beberapa cerita rakyat. Dakwaan yang pernah tersebar bahawa perkataan itu berasal daripada bahasa peribumi dan membawa maksud seperti "permata gunung" tidak mempunyai asas linguistik yang kukuh. Idaho Blue Book negeri menyifatkannya sebagai nama rekaan yang pada awalnya pernah dicadangkan bagi wilayah yang kemudiannya menjadi Colorado. Nama itu kemudian digunakan pada sebuah kapal wap di Sungai Columbia dan kawasan perlombongan di bahagian pedalaman Barat Laut sebelum digunakan bagi Wilayah Idaho pada 1863.

Sejarah

Masyarakat peribumi

Heart of the Monster berhampiran Kamiah ialah sebuah tapak yang penting dalam tradisi Nimiipuu atau Nez Perce.

Kawasan yang kini membentuk Idaho dihuni oleh masyarakat peribumi selama beribu-ribu tahun sebelum pembentukan sempadan politik moden. Antara bangsa dan masyarakat yang mempunyai wilayah tradisional di kawasan ini ialah Nimiipuu atau Nez Perce, Coeur d'Alene, Kootenai, Shoshone dan Paiute. Pada masa kini, lima kerajaan suku kaum yang diiktiraf oleh kerajaan persekutuan mempunyai hubungan wilayah dengan Idaho, iaitu Coeur d'Alene Tribe, Kootenai Tribe of Idaho, Nez Perce Tribe, Shoshone-Bannock Tribes dan Shoshone-Paiute Tribes.

Hubungan antara Nimiipuu dan Amerika Syarikat berubah dengan ketara pada pertengahan abad ke-19. Perjanjian 1855 mengiktiraf tanah rizab yang luas, tetapi penemuan emas dan peningkatan kemasukan peneroka membawa kepada Perjanjian 1863 yang mengurangkan keluasan kawasan itu dengan ketara. Sebahagian kumpulan Nimiipuu enggan menerima pengurangan tersebut. Ketegangan mengenai pemindahan ke tanah rizab akhirnya mencetuskan Perang Nez Perce pada 1877, yang melibatkan pertempuran dan pengunduran Nimiipuu merentasi Idaho dan Montana.

Penjelajahan, perdagangan dan perlombongan

Pada awal abad ke-19, ekspedisi Amerika dan pedagang bulu memasuki kawasan tersebut melalui rangkaian sungai dan laluan pergunungan. Selepas Amerika Syarikat dan Britain menyelesaikan pertikaian sempadan Barat Laut Pasifik pada 1846, kawasan Idaho moden dimasukkan ke dalam Wilayah Oregon pada 1848. Kebanyakannya menjadi sebahagian daripada Wilayah Washington selepas wilayah itu diwujudkan pada 1853.

Penemuan emas di kawasan Clearwater pada awal 1860-an menyebabkan kemasukan pelombong dan pembentukan petempatan baharu. Antara pusat awalnya ialah Pierce, tempat penemuan emas mencetuskan kegiatan perlombongan di kawasan yang ketika itu termasuk dalam wilayah yang diperuntukkan kepada Nez Perce. Pertumbuhan penduduk bukan peribumi dan jarak yang besar dari pusat pentadbiran wilayah menyumbang kepada desakan mewujudkan sebuah wilayah pentadbiran baharu.

Wilayah Idaho dan penerimaan sebagai negeri

Presiden Abraham Lincoln menandatangani akta pembentukan Wilayah Idaho pada 4 Mac 1863. Wilayah asal itu merangkumi seluruh Idaho moden, seluruh Montana moden dan sebahagian besar Wyoming moden, menjadikannya jauh lebih luas daripada negeri Idaho sekarang. Lewiston menjadi ibu kota wilayah pertama.

Keluasan yang besar serta halangan pergunungan menyebabkan pentadbiran wilayah sukar. Kongres mewujudkan Wilayah Montana pada 1864 dengan mengambil sebahagian besar kawasan timur laut Wilayah Idaho. Pada tahun yang sama, pusat pentadbiran wilayah Idaho dipindahkan dari Lewiston ke Boise. Pembentukan Wilayah Wyoming pada 1868 menetapkan sempadan Idaho yang pada asasnya kekal hingga kini.

Pertanian berpengairan, perlombongan, penternakan dan pengangkutan berkembang pada dekad-dekad berikutnya. Sebuah perlembagaan negeri dirangka menjelang akhir 1880-an dan Idaho diterima masuk ke Amerika Syarikat pada 3 Julai 1890 sebagai negeri ke-43.

Abad ke-20 dan ke-21

Pada abad ke-20, projek pengairan dan empangan mengubah sebahagian besar Dataran Sungai Snake menjadi kawasan pertanian intensif. Perlombongan dan industri kayu kekal penting di beberapa kawasan, sementara pertanian komersial dan pemprosesan makanan berkembang pesat di bahagian selatan negeri. Kuasa hidroelektrik daripada sistem sungai negeri turut menjadi unsur utama bekalan elektrik Idaho.

Selepas Perang Dunia Kedua, pertumbuhan bandar dan pinggir bandar semakin tertumpu di Treasure Valley. Boise berkembang sebagai pusat pentadbiran, perdagangan dan teknologi, dan sektor elektronik serta semikonduktor menjadi komponen penting ekonomi negeri di samping industri tradisional. Dalam dekad-dekad awal abad ke-21, Idaho mencatatkan pertumbuhan penduduk yang tinggi, didorong sebahagian besarnya oleh penghijrahan dalaman dari negeri-negeri lain di Amerika Syarikat.

Geografi

Banjaran Sawtooth di Idaho tengah merupakan sebahagian kawasan pergunungan yang luas di negeri ini.

Idaho mempunyai bentuk yang tidak sekata dan memanjang kira-kira 771 km dari utara ke selatan. Bahagian utara yang sempit, lazimnya dikenali sebagai Idaho Panhandle, terletak antara Washington di barat dan Montana di timur serta bersambung dengan British Columbia di utara. Bahagian selatan lebih lebar dan bersempadan dengan Oregon, Nevada, Utah dan Wyoming.

Menurut data keluasan U.S. Census Bureau, Idaho mempunyai kira-kira 82,645 batu persegi (214,050 km²) daratan dan 923 batu persegi (2,391 km²) perairan, dengan jumlah kira-kira 83,568 batu persegi (216,441 km²). Berdasarkan keluasan keseluruhan, Idaho merupakan antara negeri terbesar di Amerika Syarikat.

Sebahagian besar Idaho terdiri daripada kawasan pergunungan yang merupakan sebahagian daripada sistem Pergunungan Rocky. Banjaran utama termasuk Sawtooth, Bitterroot, Salmon River, Lost River dan Clearwater. Borah Peak di Banjaran Lost River berketinggian 12,662 kaki (3,859 m) dan merupakan titik tertinggi negeri. Menurut U.S. Geological Survey, titik terendah Idaho terletak di Sungai Snake di Daerah Nez Perce pada kira-kira 710 kaki (216 m) dari aras laut.

Dataran Sungai Snake membentuk lengkungan luas merentasi selatan Idaho. Tanah gunung berapi, bekalan air pengairan dan kawasan yang lebih rata menjadikannya pusat utama penduduk serta pertanian negeri. Sungai Snake, salah satu anak sungai utama Sungai Columbia, merentasi sebahagian besar selatan Idaho sebelum membentuk sebahagian sempadan dengan Oregon. Di sempadan itu terletak Hells Canyon, sebuah gaung sungai yang dalam. Sungai-sungai penting lain termasuk Salmon, Clearwater, Kootenai, Coeur d'Alene dan Payette.

Hells Canyon di sepanjang Sungai Snake, di sempadan Idaho dan Oregon.

Tasik-tasik semula jadi yang besar tertumpu terutamanya di utara, termasuk Tasik Pend Oreille, Tasik Coeur d'Alene dan Tasik Priest. Kawasan luas di bawah pentadbiran persekutuan merangkumi hutan negara, kawasan rekreasi dan kawasan belantara.

Medan lava di Craters of the Moon National Monument and Preserve mencerminkan sejarah gunung berapi Dataran Sungai Snake.

Geologi dan kawasan perlindungan

Landskap Idaho menggambarkan sejarah geologi yang kompleks. Dataran Sungai Snake merangkumi medan basalt dan bentukan gunung berapi, manakala kawasan tengah dan utara didominasi oleh batuan serta banjaran yang lebih tua. Antara landskap gunung berapi yang paling terkenal ialah Craters of the Moon National Monument and Preserve.

Tanah awam meliputi bahagian yang besar daripada keluasan negeri. Kawasan persekutuan termasuk beberapa hutan negara dan kawasan belantara, sementara Nez Perce National Historical Park memelihara tapak-tapak berkaitan sejarah dan budaya Nimiipuu di Idaho serta beberapa negeri berdekatan.

Iklim

Iklim Idaho berubah dengan ketara mengikut latitud, ketinggian dan bentuk muka bumi. Bahagian selatan yang lebih rendah umumnya mempunyai musim panas yang panas dan kering serta musim sejuk yang sejuk, manakala kawasan pergunungan mengalami suhu yang lebih rendah dan salji yang jauh lebih banyak. Idaho utara menerima pengaruh maritim Pasifik yang lebih ketara daripada bahagian tenggara negeri, walaupun Banjaran Cascade di sebelah barat mengurangkan kelembapan yang sampai dari Lautan Pasifik.

Perbezaan ketinggian yang besar menyebabkan keadaan iklim setempat berbeza secara mendadak. Lembah-lembah pertanian di selatan mengalami musim tumbuh yang agak panjang berbanding kawasan gunung tinggi, manakala salji gunung memainkan peranan penting dalam bekalan air dan pengairan apabila ia mencair pada musim bunga dan awal musim panas.

Pembahagian pentadbiran dan petempatan

Idaho dibahagikan kepada 44 daerah. Kerajaan daerah menjalankan fungsi tempatan seperti pentadbiran pilihan raya, penilaian harta, penguatkuasaan undang-undang tertentu dan penyediaan perkhidmatan setempat, tertakluk pada perlembagaan dan undang-undang negeri.

Boise ialah ibu negeri dan bandar raya terbesar. Bersama Meridian, Nampa, Caldwell dan petempatan berdekatan, bandar raya itu membentuk tumpuan penduduk terbesar Idaho di Treasure Valley. Pusat bandar lain termasuk Idaho Falls di timur, Pocatello di tenggara, Twin Falls di bahagian tengah selatan, Coeur d'Alene di utara dan Lewiston di bahagian tengah utara.

Pemandangan udara Coeur d'Alene dan Tasik Coeur d'Alene di Idaho utara.

Taburan penduduk Idaho tidak sekata. Kawasan bandar dan pinggir bandar terbesar terletak di sepanjang koridor pengangkutan Dataran Sungai Snake serta di sekitar Coeur d'Alene, manakala sebahagian besar kawasan pergunungan tengah mempunyai kepadatan penduduk yang sangat rendah.

Demografi

U.S. Census Bureau merekodkan 1,839,106 penduduk Idaho dalam Banci 2020, berbanding 1,567,582 pada Banci 2010. Anggaran penduduk tahunan, yang bukan kiraan banci, meletakkan jumlah penduduk pada 2,029,733 pada 1 Julai 2025. Anggaran tersebut menjadikan Idaho negeri ke-37 dari segi jumlah penduduk.

Berdasarkan anggaran terkini QuickFacts bagi pelbagai ciri demografi, 23.3% penduduk Idaho berumur di bawah 18 tahun dan 18.7% berumur 65 tahun ke atas. Wanita merangkumi 49.9% penduduk.

Kaum dan etnik

Dalam sistem klasifikasi U.S. Census Bureau, kaum dan asal Hispanik atau Latino ialah konsep yang berasingan. Oleh itu, peratus kategori kaum tidak wajar ditambah bersama-sama dengan peratus Hispanik atau Latino untuk menghasilkan satu taburan tunggal.

Menurut QuickFacts, 90.0% penduduk mengenal pasti diri sebagai orang kulit putih sahaja, 1.2% sebagai orang kulit hitam atau Afrika Amerika sahaja, 2.0% sebagai Orang Asli Amerika atau Orang Asli Alaska sahaja, 1.9% sebagai orang Asia sahaja, 0.3% sebagai Orang Asli Hawaii atau orang Kepulauan Pasifik yang lain sahaja dan 4.6% sebagai dua kaum atau lebih. Secara berasingan, 14.8% penduduk ialah Hispanik atau Latino daripada mana-mana kaum, manakala 77.8% ialah kulit putih bukan Hispanik sahaja.

Masyarakat Hispanik, khususnya yang berketurunan Mexico, berkait rapat dengan sejarah tenaga buruh pertanian dan pertumbuhan bandar di selatan Idaho. Masyarakat peribumi pula kekal sebagai unsur penting dalam sejarah, politik dan budaya negeri melalui kerajaan suku kaum serta tanah rizab yang masih wujud.

Bahasa dan penghijrahan

Bahasa Inggeris ditetapkan sebagai bahasa rasmi negeri melalui Seksyen 73-121 Idaho Code. Walau bagaimanapun, pelbagai bahasa digunakan dalam kehidupan harian. Dalam anggaran American Community Survey bagi 2020–2024 yang diringkaskan oleh QuickFacts, 11.0% penduduk berumur lima tahun ke atas bertutur dalam bahasa selain bahasa Inggeris di rumah. Kira-kira 5.9% penduduk dilahirkan di luar Amerika Syarikat.

Antara warisan penghijrahan yang paling menonjol ialah komuniti Basque di Boise. Imigran Basque tiba dalam bilangan yang besar pada akhir abad ke-19 dan awal abad ke-20, dan ramai daripada mereka pada mulanya bekerja dalam penternakan biri-biri di bahagian barat Amerika Syarikat. Boise kemudiannya menjadi salah satu pusat utama budaya Basque di Amerika Syarikat.

Basque Block di pusat bandar Boise, salah satu pusat warisan masyarakat Basque di Idaho.

Pendidikan, pendapatan dan kemiskinan

Dalam tempoh 2020–2024, 91.9% penduduk berumur 25 tahun ke atas telah menamatkan pendidikan sekolah menengah atau peringkat lebih tinggi, dan 31.8% mempunyai sekurang-kurangnya ijazah sarjana muda menurut QuickFacts. Anggaran ACS satu tahun bagi 2024 meletakkan pendapatan median isi rumah pada AS$81,166. QuickFacts menganggarkan 10.5% penduduk hidup di bawah garis kemiskinan bagi tempoh 2020–2024.

Ekonomi

Ekonomi Idaho berkembang daripada asas pertanian, perlombongan, perhutanan dan penternakan kepada ekonomi yang lebih pelbagai, yang turut merangkumi perkilangan, teknologi, pembinaan, penjagaan kesihatan, perkhidmatan perniagaan dan pelancongan. Data yang dihimpunkan daripada Bureau of Economic Analysis meletakkan keluaran dalam negeri kasar Idaho pada kira-kira AS$135.6 bilion pada harga semasa bagi 2025.

Pertanian dan makanan

Idaho amat terkenal dengan penanaman kentang, terutama di Dataran Sungai Snake, tetapi pertanian negeri jauh lebih pelbagai. Anggaran U.S. Department of Agriculture bagi 2025 merekodkan kira-kira 22,400 ladang yang meliputi kira-kira 11.5 juta ekar tanah. Kentang, susu, lembu, gandum, barli, bit gula dan jerami merupakan antara hasil utama.

Penuaian kentang di Boise Valley sekitar 1920. Kentang kekal antara hasil pertanian yang paling rapat dikaitkan dengan Idaho.

Pengairan sangat penting kepada pertanian di selatan Idaho kerana musim panas yang kering. Air daripada Sungai Snake dan anak-anak sungainya membolehkan pertanian intensif di kawasan yang sebaliknya menerima kerpasan yang agak rendah. Industri pemprosesan makanan berkembang bersama-sama sektor pertanian dan menjadi bahagian penting kegiatan perkilangan negeri.

Perkilangan, teknologi dan sumber

Perkilangan Idaho merangkumi makanan diproses, hasil kayu, jentera, peralatan elektronik dan semikonduktor. Boise muncul sebagai pusat teknologi sejak separuh kedua abad ke-20, dan industri semikonduktor kekal sebagai salah satu kegiatan teknologi yang paling ketara di kawasan ibu negeri.

Perlombongan memainkan peranan penting dalam penempatan bukan peribumi pada abad ke-19 dan masih dijalankan di beberapa kawasan, walaupun peranannya dalam ekonomi negeri kini lebih kecil berbanding zaman perlombongan awal. Perhutanan dan industri hasil kayu pula lebih tertumpu di kawasan utara dan tengah yang berhutan.

Tenaga dan pelancongan

Kuasa hidroelektrik ialah sumber utama penjanaan elektrik Idaho, disokong oleh sistem empangan dan sungai negeri. Sumber lain termasuk gas asli, angin dan tenaga suria.

Pelancongan berasaskan alam semula jadi dan rekreasi merupakan satu lagi sektor penting dalam ekonomi negeri, dengan kegiatan seperti berski, mendaki, memburu, memancing, berakit dan berkhemah. Kawasan seperti Sun Valley, Sawtooth, tasik-tasik Idaho utara, Hells Canyon dan Craters of the Moon menarik pelawat dari dalam serta luar negeri.

Kerajaan dan politik

Kapitol Negeri Idaho di Boise menempatkan badan perundangan negeri serta pejabat utama kerajaan negeri.

Idaho ditadbir menurut Perlembagaan Idaho, yang menetapkan pembahagian kuasa antara cabang eksekutif, perundangan dan kehakiman. Pusat pentadbiran kerajaan negeri terletak di Boise.

Cabang eksekutif

Gabenor mengetuai cabang eksekutif. Pada 2026, gabenor ialah Brad Little daripada Parti Republikan, yang mula memegang jawatan pada Januari 2019 dan dipilih semula pada 2022. Scott Bedke ialah leftenan gabenor.

Tidak seperti sesetengah sistem yang pegawai kanannya dilantik oleh gabenor, beberapa jawatan eksekutif utama Idaho dipilih secara berasingan. Pada 2026, pegawai tersebut termasuk Setiausaha Negeri Phil McGrane, Peguam Negara Raúl Labrador, Bendahari Negeri Julie Ellsworth, Pengawal Negeri Brandon Woolf dan Superintenden Pendidikan Awam Debbie Critchfield.

Badan perundangan

Badan Perundangan Idaho ialah badan dwikamar yang terdiri daripada Senat Idaho dengan 35 ahli dan Dewan Perwakilan Idaho dengan 70 ahli. Setiap daerah perundangan memilih seorang senator dan dua orang wakil.

Pada sesi 2026, Parti Republikan memegang 29 daripada 35 kerusi Senat dan 61 daripada 70 kerusi Dewan Perwakilan, manakala Parti Demokrat masing-masing memegang enam dan sembilan kerusi.

Kehakiman

Mahkamah Agung Idaho ialah mahkamah tertinggi negeri. Mahkamah ini mempunyai lima hakim yang dipilih melalui pilihan raya tidak berparti di seluruh negeri untuk penggal enam tahun secara berperingkat. Pada 2026, ketua hakim ialah G. Richard Bevan. Sistem kehakiman turut merangkumi Mahkamah Rayuan Idaho dan mahkamah daerah.

Politik pilihan raya

Corak pilihan raya Idaho moden memperlihatkan kelebihan yang ketara bagi Parti Republikan pada peringkat negeri dan persekutuan, tetapi kecenderungan ini berubah mengikut zaman dan tidak merangkumi keseluruhan sejarah politik negeri. Dalam pilihan raya presiden 2024, calon Republikan Donald Trump menerima 605,246 undi, kira-kira 66.9%, manakala calon Demokrat Kamala Harris menerima 274,972 undi, kira-kira 30.4%.

Perbezaan politik turut wujud mengikut kawasan. Boise mempunyai persaingan politik yang lebih seimbang berbanding kebanyakan kawasan luar bandar, manakala banyak daerah luar bandar dan pinggir bandar menyokong calon Republikan dengan perbezaan undi yang lebih besar.

Perwakilan persekutuan

Idaho mempunyai dua kerusi di Senat Amerika Syarikat, seperti semua negeri lain, dan dua kerusi di Dewan Perwakilan Amerika Syarikat berdasarkan pembahagian kerusi selepas banci. Pada 2026, senator Idaho ialah Mike Crapo dan Jim Risch, kedua-duanya daripada Parti Republikan. Dua ahli Dewan Perwakilan Amerika Syarikat ialah Russ Fulcher bagi daerah kongres pertama dan Mike Simpson bagi daerah kongres kedua, juga daripada Parti Republikan.

Pendidikan

Sistem pendidikan awam Idaho merangkumi sekolah rendah dan menengah tempatan serta institusi pendidikan awam pascamenengah. Idaho State Board of Education mempunyai tanggungjawab dasar dan pengawasan yang luas terhadap pendidikan awam negeri, termasuk pendidikan rendah dan menengah serta institusi pendidikan tinggi awam.

Empat institusi awam utama yang menawarkan pengajian empat tahun ialah University of Idaho di Moscow, Boise State University di Boise, Idaho State University di Pocatello dan Lewis-Clark State College di Lewiston. Sistem pendidikan awam turut merangkumi kolej komuniti seperti College of Southern Idaho, College of Western Idaho, College of Eastern Idaho dan North Idaho College.

Bahagian tengah kampus Boise State University, salah sebuah institusi awam utama Idaho yang menawarkan pengajian empat tahun.

Kesihatan

Perkhidmatan kesihatan di Idaho disediakan melalui rangkaian hospital, klinik, penyedia perkhidmatan swasta dan program kerajaan negeri serta tempatan. Jarak yang besar antara komuniti di kawasan pergunungan dan luar bandar boleh menyukarkan akses kepada perkhidmatan kesihatan khusus.

Menurut National Center for Health Statistics, jangka hayat ketika lahir di Idaho ialah 78.4 tahun pada 2022. Penyakit jantung merupakan penyebab utama kematian pada tahun tersebut. U.S. Census Bureau menganggarkan 11.0% penduduk berumur di bawah 65 tahun tidak mempunyai insurans kesihatan bagi tempoh 2020–2024.

Idaho Department of Health and Welfare menyelaras pelbagai program kesihatan awam, kesihatan tingkah laku dan perkhidmatan sosial serta menerbitkan data kesihatan negeri.

Pengangkutan

Jaringan jalan raya memainkan peranan utama dalam sistem pengangkutan Idaho kerana jarak yang jauh antara petempatan dan kepadatan penduduk yang rendah di sebahagian besar negeri. Lebuh raya antara negeri utama ialah Interstate 15, Interstate 84, Interstate 86, Interstate 90 dan Interstate 184. U.S. Routes 20, 30, 93 dan 95 pula membentuk koridor perhubungan penting antara wilayah; US 93 dan US 95 khususnya menyediakan hubungan utara-selatan.

Boise Airport ialah lapangan terbang komersial utama negeri. Lapangan terbang lain dengan perkhidmatan penumpang berjadual termasuk Idaho Falls Regional Airport, Friedman Memorial Airport berhampiran Sun Valley, Pocatello Regional Airport dan Lewiston-Nez Perce County Regional Airport.

Perkhidmatan pengangkutan awam tertumpu di kawasan bandar dan beberapa koridor serantau. Idaho Transportation Department menyelaras program berkaitan pengangkutan awam dan menyenaraikan penyedia perkhidmatan di pelbagai kawasan negeri.

Bagi kereta api penumpang, laluan jarak jauh Empire Builder kendalian Amtrak singgah di Sandpoint di utara Idaho dalam perjalanannya antara kawasan Seattle/Portland dan Chicago. Kereta api barang pula memainkan peranan penting dalam pengangkutan hasil pertanian, kayu dan barangan perkilangan.

Stesen Sandpoint, tempat kereta api penumpang Empire Builder singgah di Idaho.

Pelabuhan Lewiston di Sungai Snake terletak di bahagian paling pedalaman sistem sungai Columbia-Snake. Terletak kira-kira 465 batu (748 km) dari Lautan Pasifik melalui laluan air, pelabuhan itu menghubungkan bahagian pedalaman Idaho dengan pelabuhan pesisir melalui perkhidmatan tongkang dan pengangkutan antara mod.

Kebudayaan dan simbol negeri

Budaya Idaho terbentuk daripada gabungan tradisi masyarakat peribumi, sejarah pertanian dan perlombongan, penghijrahan dari Eropah dan kawasan lain di Amerika Syarikat, pertumbuhan bandar moden serta hubungan yang erat dengan landskap pergunungan dan sungainya. Budaya Nimiipuu, Coeur d'Alene, Kootenai, Shoshone dan Paiute terus hidup melalui komuniti serta kerajaan suku kaum masa kini.

Boise mempunyai warisan Basque yang amat ketara. Basque Block di pusat bandar menempatkan institusi dan ruang kebudayaan yang berkaitan dengan masyarakat Basque, dan kehadiran masyarakat ini di Idaho berkait rapat dengan penghijrahan pekerja dan penternakan biri-biri.

Kegiatan luar merupakan bahagian penting dalam rekreasi di Idaho. Kawasan pergunungan seperti Sawtooth dan Sun Valley terkenal sebagai lokasi kegiatan mendaki dan sukan musim sejuk, sementara Sungai Salmon dan Sungai Snake digunakan untuk kegiatan berakit serta memancing. Sukan universiti, termasuk program di Boise State University dan University of Idaho, turut mempunyai ramai peminat.

Sun Valley, sebuah pusat rekreasi dan sukan musim sejuk di Idaho.

Kentang menjadi lambang budaya popular Idaho kerana skala penanamannya yang besar, walaupun pertanian negeri tidak terhad kepada satu tanaman. Tradisi makanan tempatan turut dipengaruhi oleh penternakan lembu, industri tenusu serta pelbagai komuniti pendatang.

Simbol negeri

Julukan rasmi Idaho ialah The Gem State. Moto negeri, Esto perpetua, lazimnya diterjemahkan sebagai "semoga ia kekal" atau "semoga kekal selama-lamanya". Lagu rasmi negeri ialah "Here We Have Idaho", yang diterima pakai pada 1931. Bunga negeri ialah syringa (Philadelphus lewisii) dan burung negeri ialah mountain bluebird (Sialia currucoides).

Bendera negeri memaparkan Mohor Besar Idaho pada latar biru. Mohor tersebut berasal daripada reka bentuk Emma Edwards Green pada awal zaman Idaho sebagai negeri dan kemudiannya dikemas kini pada abad ke-20. Versi semasa memaparkan imej yang melambangkan perlombongan, pertanian, perhutanan dan landskap Idaho.

Lihat juga

• Senarai bandar raya di Idaho
• Senarai daerah di Idaho
• Senarai negeri dan wilayah Amerika Syarikat
• Amerika Syarikat Barat

Pautan luar

• Portal rasmi Negeri Idaho
• Pejabat Setiausaha Negeri Idaho
• Idaho State Historical Society
• Profil Idaho di U.S. Census Bureau