Náuru
Náuru, héra tee hína Tavakuairetã Náuru (Náuruñe'ẽme: Ripublik Naoero; Ingleñe'ẽme: Republic of Nauru), ha'e peteĩ tetã hekosãsóva ojejuhúva Mikyonésia-pe, paraguasu Py'aguapy ipehẽngue mbyteguápe, ijyvy apekue ha'énte voi peteĩ ypa'ũ upe Yvy ekuato ojehasahápe hi'aguĩete, ñemby gotyo. Ijerére ojejuhu, yguasu rupive, yvate gotyo umi Tetãvore Ñembyatypyre Mikyonésiagua, kuarahyresẽ ngotyo tetã Kiriváti, ñemby gotyo Ypa'ũnguéra Salomõ ha kuarahyreike gotyo ojejuhu tetã Pápua Gynéa Pyahu. Amo 4000 km ñemby kuarahyreike gotyo ojejuhu tetã Autarália. Náuru ha'e niko ykuãirũ apu'amíva ha yvatéva, ijyvy apekue ohupytýnte 21,3 km².
Ymaguare guive oiko Náuru ypa'ũme opaichagua te'ýi Mikyonésia pegua ha Polinésia pegua, sa'ary XIX ipahápe, Mburuvi Alemáña oñembojára Náuru rehe ojapo hag̃ua peteĩ ikolónia. Alemãna ndaipu'akái ramo Ñorairõ Guasu Peteĩháme, Náuru oime Autarália, Selánda Pyahu ha Tavetã Joaju ipoguýpe. Ñorairõ Guasu Mokõiha jave, ñorairõhára aty Hapõ pegua ondyry Náurupe ha oñembojára ko ypa'ũ rehe. Opa rire ñorairõ ha oñemosẽ rire umi Hapõ retãygua ko ypa'ũgui, Náuru oime jey Autarália ipoguýpe ohupyty peve isãso ary 1968-pe.
Mbovymi tekove kuéra oikóramo jepe Náurupe, amo 10 000 tetãygua ary 2011-pe, Náuru rehe oisãmbyhy 16 tendota isãso guive ary 1968-pe amo 30 jejokuái rupive (jey ojupi oisãmbyhy hag̃ua), oĩ techapyrãme karai Bernard Dowiyogo oisãmbyhy 7 jejokuái rupive. Ary 2003 ha'e niko ary Náuru ñesãmbyhy ipyta'ỹvéva, oisãmbyhýgui ko tetãre 5 tendota 6 jejokuái rupive. Náuru ha'e tetã hekosãsóva michĩvéva Oseanía pegua, ha tetã michĩvéva mbohapyha opa Yvýgui, Vatikáno ha Mónako rire.
Mandu'apy
[jehaijey | emoambue kuatia reñoiha]Joaju
[jehaijey | emoambue kuatia reñoiha]Wikimedia Commons oguereko ta'ãnga Náuru rehegua Commons.
- Náuru renda tee ñandutíme
- Náuru yvy ra'anga
- Náuru renda tee ONU-pe
|
Auhtrália | Fíji | Kiriváti | Mikronésia | Náuru | Paláu | Papúa Gynéa Pyahu | Samóa | Selánda Pyahu | Tónga | Tuválu | Vanuátu | Ypaꞌũ Marshall-kuéra | Ypaꞌũ Salomõnguéra |