Aldude
| Aldude | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Esnazu herriko Jasokuntzaren eliza eta pilotalekua | |||||||||||
| |||||||||||
| Kokapena | |||||||||||
| Herrialdea | |||||||||||
| Lurraldea | |||||||||||
| Eskualdea | Baigorri-Ortzaize | ||||||||||
| Administrazioa | |||||||||||
| Estatua | |||||||||||
| Eskualdea | |||||||||||
| Departamendua | |||||||||||
| Elkargoa | Euskal Hirigune Elkargoa | ||||||||||
| Barrutia | Baiona | ||||||||||
| Kantonamendua | Euskal Mendialdea | ||||||||||
| Izen ofiziala | |||||||||||
| Auzapeza (2020-2026) | Martin Suquilbide (independente) | ||||||||||
| Posta kodea | 64430 | ||||||||||
| INSEE kodea | 64016 | ||||||||||
| Herritarra | aldudar | ||||||||||
| Kokapena | |||||||||||
| Koordenatuak | 43°05′46″N 1°25′33″W / 43.0961°N 1.4258°W | ||||||||||
| Azalera | 23,27 km2 | ||||||||||
| Garaiera | 345-1000 metro | ||||||||||
| Distantzia | 25,9 km (Donibane Garazitik) | ||||||||||
| Demografia | |||||||||||
| Biztanleria | 380 (2018: | ||||||||||
| |||||||||||
| Dentsitatea | 14,27 biztanle/km² | ||||||||||
| Zahartzea[1] | % 20,43 | ||||||||||
| Ugalkortasuna[1] | ‰ 18,83 | ||||||||||
| Ekonomia | |||||||||||
| Jarduera[1] | % 79,49 (2011) | ||||||||||
| Desberdintasuna[1] | % 1,11 (2011) | ||||||||||
| Langabezia[1] | % 2,78 (2013) | ||||||||||
| Euskara | |||||||||||
| Euskaldunak | % 52,78 (2010) | ||||||||||
| Erabilera | % 20,55 (2011) | ||||||||||
| Datu gehigarriak | |||||||||||
| Sorrera | XVI. mendea | ||||||||||
Aldude[2][a] Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Beherea lurraldean kokatuta. Baigorri-Ortzaize eskualdean dago, Donibane Garazi hiriburutik 25,9 kilometrora. Altuera 345 eta 1 000 metro artekoa da, eta 23,27 km²-ko azalera hartzen du. 2018. urtean 327 biztanle zituen.
Bertako biztanleak aldudarrak dira.
Aldudeko ibarreko hiriburua da.
Izena
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Aldude beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
- frantsesez: Aldudes ("aldüd" ahoskatua)[3]
- gaztelaniaz: Alduides ("aldúídes" ahoskatua)[4]
Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
- Alduide (1193)[5]
- Montes de Alduides (1237)[6]
- Aldude (1353)[6]
- Alduyde (1374, 1381, 1392)[5][6]
- Alduide (1614, Nafarroako Kontuen Ganberako tituluak)[7]
- Les Aldudes (1863)[8]
Etimologia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Aldude izena Aldubide izenaren uzkurduratik datorrela pentsa daiteke. Aldu (garai batean "altu" izendatzeko tokiko hitza zena) eta bide hitzen elkarketak osatzen dutela pentsa daiteke.[9]
Beste toponimoak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Ahuntzarita "ahuntzen arrokaren lekua" esalditik dator.
Elokadi Baztanekiko mugan dagoen txoko bat da, 1863an Iparraldeko eta Bearnoko hiztegi topofrafikoak aipatzen duena.[8]
Eznaratzu aurreko toponimotik dator Esnazu, 1863an Iparraldeko eta Bearnoko hiztegi topofrafikoan Eznazu bezala jaso zena eta Cassiniren mapan Esnaratsu. ez- a es- aldaketa "esne" hitzarekin asimilatzearen ondorio da.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Aldude Aldudeko ibarran dago.
Mugakideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Banka | ||||
| Baztan | ||||
| ||||
| Urepele |
Ingurune naturala
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Baigorri-Ortzaize eskualdean dago kokaturik udalerria, mendi garaiez inguraturik: Adi (1 459 m) eta Iturrunburu (1 291 m) aipagarrienak izanik.
Urepele eta Bankarekin batera Kintoa osatzen du, Nafarroa Garaiak eta Nafarroa Behereak elkarrekin dituzten larreak.
Klima
[aldatu | aldatu iturburu kodea]CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko garbia du[10]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[11]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Pirinio Atlantikoetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio handiak (>1200 mm/urte) urte osoan; negu oso epela (7,5 °C lautadan), haize ahulak)[12]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[13].
1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 12,1 °C-koa da, 12 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1449 mm-koa da, urtarrilean 13,2 euri-egun eta uztailean 9,2 egun izanik[10]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Urepele udalerrian dago, 3,2 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 12,8 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1741,1 mm-koa delarik[14]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 40,6 °C-koa da, 2025ko abuztuaren 12an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -10,3 °C-koa da, 2012ko otsailaren 12an lortua[oh 1][14].
| | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 22.3 | 29.0 | 33.0 | 35.0 | 36.5 | 41.1 | 40.9 | 42.6 | 37.5 | 35.0 | 28.0 | 24.0 | 42.6 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 11.0 | 12.3 | 15.3 | 16.9 | 20.8 | 23.9 | 25.9 | 26.1 | 23.7 | 19.4 | 14.1 | 11.5 | 18.4 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 6.9 | 7.6 | 10.0 | 11.5 | 15.1 | 18.1 | 20.1 | 20.3 | 17.7 | 14.5 | 9.9 | 7.6 | 13.3 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 2.8 | 3.0 | 4.7 | 6.1 | 9.3 | 12.3 | 14.3 | 14.5 | 11.8 | 9.5 | 5.7 | 3.8 | 8.2 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -12.6 | -13.0 | -8.5 | -2.5 | 1.0 | 3.0 | 6.2 | 3.5 | 1.0 | -1.5 | -7.7 | -9.7 | -13 |
| Batez besteko prezipitazioa (mm) | 187.6 | 159.5 | 158.6 | 181.2 | 131.5 | 84.4 | 74.9 | 84.4 | 115.3 | 152.9 | 212.5 | 201.6 | 1744.4 |
| Prezipitazio maximoa 24 ordutan (mm) | 99.0 | 109.0 | 109.5 | 95.7 | 97.0 | 69.0 | 86.7 | 85.2 | 81.0 | 99.0 | 96.5 | 130.1 | 130.1 |
| Iturria: Frantziako klimatologia zerbitzua[15] | |||||||||||||
Auzoak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Historia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]1374. urteko Nafarroako artxiboko dokumentu batean agertzen da, Alduyde izenarekin. Populazio finkorik gabeko artzaintza-eremutzat hartzen zen. Aldudeko artzainek, hasiera batean, etxolak altxatzeko eta baratze txiki bat lantzeko eskubidea zuten, baina ez ziren euren lurren jabeak, antzinako araudien arabera, banaezintzat hartzen baitziren. Egungo komunitatearen kokalekua Jourmendi izeneko leku baten gainean gertatu zen.[6]
Populazio handiena XVII. eta XVIII. mendeetan izan zen, Baigorriko ibarretik etorritako artzain eta ezkonberri bikoteekin. Jende horiek aurre egin behar izan zioten etxe eraiki berriak aldian behin eraistera bultzatzen zituzten haraneko agintarien aurkakotasunari. 1765ean Aldudeko biztanleek bost sindiko izendatu zituzten beren arazoez ardura zitezen Baigorriri men egin gabe.
Frantziako Iraultzaren bezperan, Aldudeko ibarreko Batzarrean onartua da. Hala ere, Iraultzaren garaian bakarrik ezarri zen udalerri independentean. 1794ko ekainaren 3an, Konbentzioaren Gerrako Aldudeko guduaren ondorioz herria guztiz erre zuten.[16] 1814an Arthur Wellesley Wellingtongo Dukearen tropek eskualdea inbaditu eta herria erre zuten. 1856tik 1863ra Pirinioen mendebaldean Iruñe eta Baiona arteko burdinbidea Alduden barrena igarotzeko egitasmo bat izan zen, azkenean Irun-Hendaiatik gauzatua.
Duela gutxi arte, Bailea, Perkainenea eta Filipeinea izeneko hiru etxe franko egon ziren, non Frantziako agintariek ez zuten jurisdikziorik. Desertoreen ohiko asilo-lekua ziren. Gauza bera gertatzen zen Esnazu herriko Malsoinea izeneko etxean.
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 | 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 | 1901 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| - | 1 320 | 1 675 | 2 187 | 2 329 | 2 391 | 2 832 | 2 885 | 2 824 | 2 760 | 1 328 | 1 226 | 1 195 | 1 179 | 1 197 | 1 261 | 1 196 | 1 152 | 1 077 |
| 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 | 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 | 2013 | 2018 |
| 1 042 | 1 008 | 961 | 976 | 984 | 960 | 930 | 851 | 807 | 718 | 586 | 483 | 433 | 395 | 378 | 376 | 373 | 321 | 327 |
| Biztanleria-piramidea 2022 Guztira: 175 gizon, 155 emakume | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[17]. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Hazkunde begetatiboa | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
Familiak eta etxeguneak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2023 erroldaren arabera, Aldudes udalerrian 332 biztanle zeuden eta 147 elkarbizitza unitate[oh 2], hau da, 2,26 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Horietatik 51 kide bakarrekoak ziren, 47 etxean seme-alabarik ez zuten bikoteek osatuak eta 30 seme-alabekin bizi ziren bikoteek. Datuok erroldaren laginketan oinarritzen direnez, udalerri honetako kopuruak biribilduta daude eta zehaztasun mugatukoak dira.[19]
Udalerrian 101 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (47). Guraso bakarreko 24 familietatik 24etan ama zen guraso bakarra. 67 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean.[19]
Taula osoa: elkarbizitza-unitateak eta familiak, 2023 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Etxebizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2023 erroldaren arabera, udalerrian 261 etxebizitza zeuden. Horietatik 150 egoitza nagusi ziren, 94 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 17 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (212), eta apartamentuak gutxi ziren (48). Egoitza nagusietatik 121 beren jabearen bizilekuak ziren, 19 alokairuan zeuden, 8 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 11 doan lagata.[20]
Etxebizitza multzoa
Etxe mota
Jabetza egoera
Eraikuntza garaiari dagokionez, 1919 aurretik artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (81).[20]
Eraikuntza garaia
Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (97). 89 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 127 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 66 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 79tan bi edo gehiago.[20]
Gela kopurua
Berogailu mota
Aparkalekua eta ibilgailuak
Taula osoa: etxebizitzak, 2023 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Enplegua
2023 urtean 15-64 urteko 196 biztanleetatik 165 aktibo ziren (% 84,2), horietako 163 lanean (% 83,2) eta 2 langabezian (aktiboen % 1,2).
Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).
Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera
Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 1,2). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.
31 ez-aktibotik 12 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 38,7), 14 erretiraturik zeuden (% 45,2) eta 5 bestelako ez-aktibo ziren (% 16,1).
Ez-aktiboak
Lanbide-kategoria[oh 3]
Udalerrian 183 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 163 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]
Diru sarrerak
2023 urtean, diru-sarreren mediana 19.270 eurokoa zen.
Departamenduarekiko konparaketa xehea |
|---|
|
Pobrezia-tasa adinaren arabera (departamendua) Pobrezia-tasa etxebizitza-erregimenaren arabera (departamendua) Eskuragarri dagoen errentaren osaera (departamendua) INSEEk «eskuragarri dagoen errenta» horrela eraikitzen du: jarduera-errenta + pentsioak + ondarea + gizarte-prestazioak (batuz % 100 baino gehiago ematen dute) ken zuzeneko zergak (batez ere errentaren gaineko zerga). Jarduera-errenta zatitzen bada: soldatak % 57,3, ez-soldatapekoen errenta % 5,5, langabezia-sariak % 2,3. |
Politika
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Auzapezak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Hasiera | Amaiera | Auzapeza | Alderdia |
|---|---|---|---|
| 1808 | Jean Ardantz | ||
| 1815 | Jean Uhide | ||
| 1816 | Martin Arrambide | ||
| 1829 | Charles Schmarzow | ||
| 1831 | Salvat Larre | ||
| 1833 | Mathieu Barcelona | ||
| Jean Arambel | |||
| 1839 | Charles Schmarzow | ||
| 1848 | Pierre Mocoçain | ||
| 1860 | Alfred Saurel | ||
| 1862 | Étienne Ritou | ||
| Jean Bergougnan | |||
| 1871 | Étienne Ritou | ||
| 1885 | 1898 | Jean Chabagno | |
| 1995 | 2014 | Peio Setoain | |
| 2014 | 2020 | Jean-Michel Dendarieta | |
| 2020 | karguan | Martin Suquilbide | |
| falta diren datuak osatu egin behar dira | |||
Erakunde publikoak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2017ko urtarrilaren 1era arte, Aldude Garazi-Baigorri herri elkargoaren kide zen. Une horretatik aurrera, sortu berria zen Euskal Hirigune Elkargoaren parte izatera pasa zen.[21]
Garraioa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Euskal Hirigune Elkargoaren esku dagoko Car Express hiriarteko autobus sareak zerbitzatzen du herria. Guztira, line batek eskaintzen du zerbitzua.[22]
Euskara
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Aldudeko ibarreko herri guztiak sailkatu zituen, mendebaldeko behe-nafarrera euskalkian, Arberoa eta Ortzaize ibarretan hitz egiten zena.[26]
Koldo Zuazok, 2010ean, Aldudek nafar-lapurtera euskalkian sailkatu zituen.[27]
Ondasun nabarmenak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Herriko plaza, elizaren eta herriko etxearen artean, pilotaleku izan zen XIX. mendetik 1952 arte. Bertan, laxoa izeneko pilota jokoa egiten zen, eskularruz hornitua eta hormarik gabe.
- Iguxkagerrea baserria[28]: XVIII. mendekoa
- Joalginenborda[29]: XIX. mendekoa
- Menementa baserria[30]: XIX. mendekoa
- Harrespilak: hiru Argibel izeneko lekuan.
- Jasokundeko eliza[31]: Esnazun, XIX. mendekoa. Kultura Ministerioak sailkatutako eskulturak ditu[32].
- Andre Mariaren Eliza[33]: Maximilien enperadorearen arrosarioa dago bertan.
- Hilerrian XIX. mendeko hilarriak daude, bi 1805koak.
Hedabideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Aldudar ospetsuak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Juan Martin Inda Perkain (1754-1834), pilotaria. (Nafarroa Garaiko Aurizberrin sortu zen).
- Bernard Delhom (1885-1996), luzaroenik bizi izan den Euskal Herriko gizona.
- Joanes Harriet (1899-1972), bertsolaria.
- Suzanne Rose Elosu (1901-1980), mediku eta politikaria. Baionako lehen hautetsi emaztea.
- Jean-Baptiste Urrutia (1901-1979), apezpiku-misiolaria.
- Andre Ospital (1915-1987), idazlea.
- Ernest Bidegain (1922-), idazlea.
- Piarre Erramuzpe (1927-), bertsolaria.
- Gabi Etxebarne (1932-), serora, ekintzaile, idazle eta feminista.
- Mixel Itzaina (1933-), idazlea.
Herri senidetuak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Aldude ondorengo herriekin senidetuta dago:
Irudiak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Urepeleko Errobi Herri Barnean
- Dona Mariko eliza, Herri Barnean
- Piszikultura, Urepeleko Errobin parean
- Esnazu herria
- Jasokundeko Andre Mariaren eliza, Esnazun
Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ Estazioko erregistroak 2007ko apirilaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.
- ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
- ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
- ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- 1 2 3 4 5 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
- ↑ Euskaltzaindia. 122. araua: Nafarroa Behereko herri izendegia. .
- ↑ Jobbé-Duval, Brigitte. (2009). Dictionnaire des noms de lieux des Pyrénées-Atlantiques. Archives & Culture ISBN 978-2-35077-151-9. PMC 466662204. (kontsulta data: 2021-05-17).
- ↑ Gran Enciclopedia de Navarra | ALDUIDES. (kontsulta data: 2021-05-17).
- 1 2 Orpustan, Jean-Baptiste. (2006). Nouvelle toponymie basque : noms des pays, vallées, communes et hameaux historiques de Labourd, Basse-Navarre et Soule. (Éd. entièrement rev. et corr. argitaraldia) Presses universitaires de Bordeaux ISBN 2-86781-396-4. PMC 72757865. (kontsulta data: 2021-05-17).
- 1 2 3 4 «Aldude» www.pop.culture.gouv.fr (kontsulta data: 2021-05-17).
- ↑ Don Jose Yanguas Miranda jaunek argitaratu izenak
- 1 2 (Frantsesez) Raymond, Paul. (1863). Dictionnaire topographique du département des Basses-Pyrénées. Impr. impériale (kontsulta data: 2021-05-17).
- ↑ 1907-2000., Nègre, Ernest,. (1998). Toponymie générale de la France.. Droz PMC 467131108. (kontsulta data: 2021-05-17).
- 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501 doi:..
- ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116 doi:..
- ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
- ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
- 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Urepel_sapc », fiche climatologique. .
- ↑ Bankako estazioko balio klimatologikoak. Frantziako Gobernua (kontsulta data: 2020-08-24).
- ↑ AL Harmonville. Dictionnaire des dates, des faits, des lieux et des hommes historiques. I.
- ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
- ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).
- 1 2 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
- 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
- ↑ Instituzioaren behar gorria. 2015eko urriaren 11. Argia.com
- ↑ (Frantsesez) «Ipar Euskal Herriko TXIK TXAK sarea: garraio publikoaren gorakada handia hilabetean.» France Bleu 2019-10-21 (kontsulta data: 2021-04-22).
- ↑ «Arambel, Leon - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-10-16).
- ↑ «Ahotsak.eus, Euskal Herriko hizkerak eta ahozko ondarea» www.ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-10-16).
- ↑ «Bizkaitarrekin gazteleraz Iparraldeko artzainek - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-10-16).
- ↑ Luis Luziano Bonaparte. Carte des Sept Provinces Basques, montrant la delimitation actuelle de l´euscara, et ses divisions en dialectes, sous-dialectes et varietés, 1863.
- ↑ Koldo Zuazo. El euskera y sus dialectos. Alberdania, 2010.
- ↑ Iguxkagerrea: Frantziako Kultura Ministerioa, Mérimée datu basea
- ↑ Joalginenborda: Frantziako Kultura Ministerioa, Mérimée datu basea
- ↑ Menementa: Frantziako Kultura Ministerioa, Mérimée datu basea
- ↑ Jasokundeko kapera: Frantziako Kultura Ministerioa, Mérimée datu basea
- ↑ Esnazuko eliza: Frantziako Kultura Ministerioa, Palissy datu basea
- ↑ Andre Mariaren eliza: Frantziako Kultura Ministerioa, Mérimée datu basea
- ↑ «Wayback Machine - Nafarroako herri eta hiri senidetuak» web.archive.org (kontsulta data: 2022-05-13).
Ikus, gainera
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- (Frantsesez) Kanalduderen webgunea